9/11 en de auto

De Amerikanen zijn overspoeld met emotionele documentaires, filosofische discussies over terrorisme, religieus fundamentalisme en de wereld na 9/11, eindeloze veiligheidsmaatregelen en vliegveldpoortjes, politieversperringen bij bruggen, tunnels en overheidsgebouwen. Maar op de sombere herdenking was er ook een winnaar: de auto. Jazeker, de auto. Want de auto, vooral als die is gemaakt op eigen bodem, is de metafoor van het Amerikaanse patriottisme. De Amerikaanse auto is het symbool van vastberadenheid, vrijheid en trouw, alsof de ‘Stars and Stripes’ niet aan een vlaggenstok is gehangen, maar om een Chevy heen is gewikkeld. Van kust tot kust, waar je ook keek, was de auto de hele zomer lang het centrale thema van de herdenking. Autofabrieken ‘eerden de troepen’ met honderden commercials, gaven duizenden auto’s cadeau aan de families van de mannen en vrouwen in de strijdkrachten, sponsorden 9/11-ceremonies en namen de vrijheid het 9/11-thema zo ongeveer voor elk cliché en trucje uit het marketinghandboek te gebruiken. Deze opgeblazen schijn van patriottisme en het nepsentiment is nog net niet zo kitscherig als wanneer Chevrolet de documentaire ‘Hoe we uiteindelijk de smeerlap Bin Laden te grazen namen’ had gepresenteerd, maar het komt dicht in de buurt.

Voorop in de groep patriottische vendelzwaaiers stond NASCAR, de ongelooflijk populaire racecompetitie voor standaard fabrieksauto’s. Tijdens een race op de Virginia International Speedway in Richmond bijvoorbeeld, die in het teken stond van de herdenking, deed de wedstrijdcommentator er tussen de negende en elfde (!) ronde het zwijgen toe. De drie rondjes stilte, waarin alle fans op de tribunes werden aangemoedigd met hun Amerikaanse vlaggetjes te zwaaien, vormden het hoogtepunt van een hele reeks gebeurtenissen als nationalistisch eerbetoon waarmee de NASCAR-circuits, -ploegen, -sponsors, -licentiehouders, -racers en -supporters 9/11 herdachten. Deelnemende auto’s mochten alleen het circuit op als er hetzij namen op stonden van slachtoffers, hetzij de vlag, hetzij een ‘Ik herinner mij 9/11’-sticker.
Toyota pakte het iets subtieler aan met een actie die, heel slim, precies twee weken vóór de herdenking eindigde. Met als slogan ‘100 Cars for Good’, gaf de Japanse fabrikant honderd dagen lang dagelijks een auto cadeau aan een goed doel dat door ‘zes sociaal bewuste juryleden’ was geselecteerd. Toyota was overigens nog nooit eerder betrokken bij een dergelijke charitatieve actie, en sinds de massale terugroepramp van vorig jaar was elke vorm van positieve publiciteit goed voor het imago.

Gelukkig waren er ook minder zware herdenkingen, soms ook wel met grappige momenten. De burgemeester van Prospect Heights in Illinois was scheidsrechter bij een ‘muscle car’-wedstrijd als eerbetoon aan gewonde helden en omgekomen soldaten. Voorts waren er een ‘Route 66 Classic Grill 9/11 Tribute’ in Canyon County, Californië, een ‘Salute to America Antique Car Show’ in Cincinnati, Ohio, een parade van New Yorkse politieauto’s uit de jaren zeventig in Manhattan (denk maar aan Kojak), en mijn persoonlijke favoriet: het Harley-Davidson-evenement ‘One Rider, One Survivor’ waarbij iedere deelnemer op de bekende ‘strip’ in Las Vegas een voor hem onbekende 9/11-overlevende vertegenwoordigde.
Maar niemand heeft zoveel moeite gedaan als de organisatie ‘Fueled by the Fallen’. Die liet een karavaan van in de kleuren van de Amerikaanse vlag gespoten jeeps – met daarop de namen van alle 2.977 slachtoffers – 30.000 kilometer dwars door de 48 staten van het Amerikaanse vasteland zigzaggen om de gevallenen te herdenken. “De ontmoetingen met de families zijn vaak erg emotioneel”, zei een van de chauffeurs. “Het rijden zelf stelt niets voor.”
Mensen die goed doen – ook dat is ‘typisch Amerikaans’.